Sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Bu memleket hepimizin. Sağlıklı bir yaşam, sağlıklı bir hava için çimento fabrikamızın şehir dışına taşınması gerekiyor.

O gün bugün değilse hangi gün?

Haydi Elazığ.” ifadelerini kullandı.

TEMİZ BİR ELAZIĞ İÇİN BİRLİK ZAMANI

Elazığ’da sağlıklı bir çevrenin önemine dikkat çeken Oktay Gürtürk, yetkililer ve vatandaşları birlikte hareket etmeye davet etti. “Temiz hava ve sağlıklı yaşam herkesin hakkı” diyen sanatçı, fabrikaların şehir dışına taşınmasının Elazığ’ın geleceği için hayati olduğunu belirtti.

Topuk kanı testinin yaşamın ilk günlerinde yapılması gerektiğine vurgu yapan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Funda Oğuz, “İlerleyen dönemde ciddi fiziksel, zihinsel ve gelişimsel bozukluklara yol açabilecek hastalıkların erken tanısını mümkün kılar. Bu testin yapılmaması ya da geç yapılması, kalıcı zeka geriliği, büyüme geriliği, organ yetmezlikleri ve hatta yaşam kaybına kadar gidebilen sonuçlar doğurabilir. Erken tanı, bu hastalıkların birçoğunda tamamen normal bir yaşam kalitesine ulaşmayı mümkün kılabilir. Topuk kanı ilk testi doğumdan sonra 24-48 saat içinde ikinci test bebek 7-10 günlük olunca alınır.  Ayrıca bebeğinizin değerlerinden herhangi biri yüksek ya da alınan kan uygun değilse tekrar kan alınması istenebilir” dedi.

TOPUK KANI NASIL ALINIR?

Topuk kanının alınması hakkında da bilgiler veren Dr. Funda Oğuz, “Bu süreçte bebeğin topuğu steril bir şekilde temizlenir ve küçük bir lanset yardımıyla delinir. Elde edilen birkaç damla kan, özel emici kağıtlara damlatılır ve kurumaya bırakılır. Kurumuş kan örnekleri daha sonra ilgili laboratuvarlara gönderilir ve analiz edilir. İşlem kısa süreli bir rahatsızlık verse de genellikle ciddi bir acı hissine neden olmaz. Testin güvenilirliği açısından doğru zamanlama ve doğru örnekleme çok önemlidir” diye konuştu.

TOPUK KANI NEDEN ÖNEMLİDİR?

Medilines Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Funda Oğuz sözlerini şöyle sürdürdü; “Topuk kanı ile taranan hastalıklara erken tanı konulmaması durumunda geri dönüşü olmayan hasarlar gelişmektedir. Oysa topuk kanı ile taranan örneğin doğumsal hipotiroidisi olan bir çocuğa zamanında tanı konulur ve tedavi başlanırsa zeka geriliği gelişmesini önleyebiliriz. Çocuk sağlıklı bir hayat sürebilir. Ama eğer tanıda geç kalınırsa tedavi başlansa bile çocuğun zekası normale gelmez. Bu nedenle topuk kanı aldırmak hayati bir durumdur.”

TOPUK KANI ALINMAZSA NE OLUR?

“Çocuğunuzda tarama yapılan hastalıklardan biri varsa bu hastalık mutlaka bebeğiniz büyüdüğünde bulgu verecektir. Taranan tüm hastalıklarda geç tedavi başlandığından mutlaka hasar bırakan durumlar ortaya çıkar. Hasta olan çocuklarda erken tanı konulduğunda hastalık çocuğa hasar vermeden tedavi başlanır ve gelişecek kalıcı hasarları önlenebilir.  Çocuğunuzda hastalık yoksa evet topuk kanı vermediniz diye çocuğunuza bir şey olmaz. Ama ya varsa ve önlenebilecekken tanı konulamayıp çocuğunuzda hasar gelişirse, bu göze alınabilecek bir risk değildir.”

TOPUK KANINDAN NEYE BAKILIR?

“Topuk kanı testi, ülkeye ve sağlık sisteminin kapsamına göre farklı sayıda hastalığı tarayabilir. ABD ve Avrupa’da uygulanan geniş kapsamlı panelde 30’dan fazla hastalık taranırken, bizim ülkemizde 6 hastalık taranmaktadır. Bu hastalıklar; Fenilketonüri, Konjenital Hipotiroidi, Kistik Fibrozis, Biyotinidaz Eksikliği, Konjenital Adrenal Hiperplazisi, Spinal Müsküler Atrofi (SMA)’dır. Bu hastalıklardan kısaca bahsedelim.

Konjenital Hipotiroidi:  Doğuştan tiroid hormonunun eksikliğidir. Erken teşhis edilmez ise kalıcı zeka geriliği olur.

Fenilketonüri: Kalıtsal metabolik bir hastalıktır. Erken teşhis edilmezse, bebeklerde ağır zihinsel gerilik, havale ve nöbetler, agresif ya da otistik davranış bozuklukları, dermatit şeklindeki cilt lezyonları görülür.

Biyotinidaz Eksikliği: Biyotinidaz adlı enzimin doğuştan eksikliğidir. Tanı ve tedavi sürecindeki gecikmeler, nörolojik bozukluklara (havale, körlük, sağırlık) ve ölüme neden olabilir.

Kistik Fibrozis: Tüm sistemlerdeki dış salgı bezlerini etkileyen ve salgılarını koyu, yapışkan hale getiren kalıtsal hastalıktır. Birçok sistemde bozukluk görülebilir. En sık akciğerler ve sindirim sistemi etkilenir. Erken dönemde genetik danışmanlık vermek ve erken tanı ile hastalığın seyrini yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmak amaçlanmaktadır.

Konjenital Adrenal Hiperplazi: Böbrek üstü bezlerinin hormonları kortizol (bazen de aldosteron) yeterli yapamadığı ve aşırı erkeklik hormonu ürettiği bir hastalıktır. Hormon eksikliği olan bebeklerde tuz ve su kaybı, kan şekeri düşüklüğü tedavi edilemezse ölüme yol açabilir.

Spinal Müsküler Atrofi SMA: kalıtsal, ilerleyici bir sinir sistemi hastalığıdır. Zamanında tanı konulması tedavinin erken başlanmasını sağlar, ayrıca genetik danışmanlık verilebilir.”

SABAH STRESİ VE DEHİDRASYON KALP KRİZİNİ TETİKLEYEBİLİR

Vücut, güne başlarken stres hormonları salgılar. Bu hormonlar, kalp atış hızını artırabilir ve kan basıncını yükseltebilir. Ayrıca, uyandığınızda vücudun susuz kalması da kalp krizi riskini artıran önemli bir faktör. Dehidrasyon ve sabah artan stres hormonları birleşerek, kalp krizi riskini tetikleyebilir.

SABAH SAATLERİNDE ARTAN KALP KRİZİ RİSKİ: SEBEPLER VE ETKİLER

Sabahları kalp krizi riskinin yüksek olmasının birkaç fizyolojik nedeni vardır:

SİRKADİYEN RİTİM: Vücudun 24 saatlik doğal döngüsü olan sirkadiyen ritim, kan basıncı ve kalp atış hızını düzenler. Sabah saatlerinde, özellikle 6 ile 10 arasındaki dönemde, kan basıncında zirveye ulaşan bir artış gözlemlenir.

KORTİZOL DALGALANMASI: Sabahları artan kortizol seviyesi, kalp atış hızını ve kan basıncını yükseltebilir, bu da kalp krizine neden olabilir.

TROMBOSİT AGREGASYONU: Sabah saatlerinde kan pıhtılarının oluşma riski artar. Bu pıhtılar kalp damarlarını tıkayarak kalp krizine yol açabilir.

KALBE KAN AKIŞININ AZALMASI: Sabahları kalbe giden kan akışında bir azalma görülebilir. Bu da kalp kasının yeterli oksijen almasını engelleyebilir.

UYKU APNESİ VE SABAH KRİZLERİ

Uyku apnesi, kalp krizi riskiyle ilişkilidir ve özellikle sabah saatlerinde belirginleşebilir. Uyku apnesi nedeniyle solunum duraklamaları yaşanması, kalp üzerindeki baskıyı artırabilir.